داغ ترین ها

ورود / عضویت

Diginaco

عضویت در سایت

فراموشی رمز عبور

امروزه دیگر اهمیت اقتصاد نه به عنوان فقط یک علم بلکه به عنوان روش اداره ی کشورها و جهان بر کسی پوشیده نیست. هر کس می خواهد وعده ای دهد یا رقیبی بر زمین بزند آمارهای بیکاری، تورم، تولید و رشد را به چالش می کشد. تنظیم مناسبات سیاسی جهان هم بر حول اقتصاد میچرخد.

دراین مطلب به این موضوع خواهیم پرداخت که چرا با وجود این بدیهیات اقتصاد ایران همچنان پژمرده، شکننده و آسیب پذیر است.

اقتصاددانان و کارشناسان ابرچالش های فراوانی را برای اقتصاد ایران برشمرده اند از جمله نرخ بیکاری بالا، بسته بودن فضای کسب و کار، نظام ناکارآمد مالیاتی، بحران موسسات مالی-اعتباری و بانکها، ساختارهای بروکراتیک بازدارنده، توزیع ناعادلانه ی ثروت، فساد سیستمی و حضور گسترده ی دولت و سازمان ها در اقتصاد و همچنین پایین بودن نرخ سرمایه گذاری.

هر کدام از بحران ها می تواند خود علت یا معلول کم کاری ها و اشتباهات مدیریتی هم باشد. اما به نظر نگارنده ابرچالش اقتصاد ملی ایران که به حق می توان اسم مگاچالش بر آن نهاد فقدان نوآوری است. بله همین.

اقتصاد ما کالای قابل عرضه ای جز کالاهای سنتی برای اقتصاد جهان ندارد. عمده ی تکیه ی ما بر صادرات نفت، گاز و مشتقات آنهاست. کالایی که چندین کشور دیگر نیز دارند و جهان هم کم کم بدنبال جایگزینی انرژیهای تجدیدپذیر به جای سوخت های فسیلی تجدید ناپذیر و محدود است.

 

فناوری های مربوط به انرژی های سبز همچون انرژی خورشیدی و مزیت های فراوان آنها از یک طرف و محدود بودن نفت و این واقعیت که روزی تمام خواهد شد به ما می گوید که پاشنه آشیل اقتصاد ایران را باید از روی نفت جابجا کرد . سایر کالاهای سنتی ایران مثل پسته و فرش نیز آنچنان بردی ندارند که بشود بر روی آن حساب کرد .

وقتی از نوآوری حرف می زنیم دقیقا چه می گوییم؟ اشتباه نشود؛ منظور نگارنده این نیست که ما کالاهای دیگری را تولید و یا به بازارهای جهانی صادر نمی کنیم بلکه مقصود آن کالای یگانه و برندیست است که در مورد آن بتوان گفت : ” بازار آن در انحصار ایران است و طبق قانون مزیت نسبی در اقتصاد هیچ کشوری به خوبی ایران قادر به تولید آن نیست.” سهام شرکت اپل به تنهایی نزدیک ده برابر از عمق بازار مالی و بورس ایران بزرگتر است. اوایل ۲۰۱۷ شرکت اپل اعلام کرد ۷۰۰ میلیون آیفون دراین سال در دنیا فروخته است.

درآمد چهار شرکت گوگل، اپل، آمازون و فیس بوک به تنهایی تنه به تنه ی درآمد نفتی ایران می زند. لذا وقتی  می گوییم چالش فعلی و آینده ی اقتصاد ملی ایران نوآوریست از این نگاه است که پیشتازان اقتصاد جهانی هر کدام کالا و خدماتی برند و با کیفیت و جهان شمول در اختیار و انحصار خود دارند که با آن شناخته می شوند.

برای اینکه حرفی جهت گفتن در این عرصه جهانی داشته باشیم زاویه دیدمان به اقتصاد کلان ایران بایست اینگونه باشد. وقتی گفته میشود “تویوتا” نام ژاپن خودنمایی می کند و وقتی می گوییم  بنز دقیقا سایه برند بنز حتی بر افتخارات آلمان در طول تاریخ سنگینی می کند. محصولی بدیع که خود را با فناوری، علم روز و آخرین یافته های آی تی هم به روز می کند و همچنان در دنیا حرف اول را می زند و داشتن آن برای مصرف کننده مطلوبیت از نوع روانی هم دارد.

در این میان حوزه ی آی تی ، فناوری و ارتباطات همچنان برای کشورهایی که از قافله عقب مانده اند ظرفیت دارد. تقریبا اکثریت مطلق کالاها یا خدمات برتر عرضه شده به جهان در سال ها و دهه ی اخیر در همین حوزه بوده است وکالاهای سنتی سابق نیز خود را با این عرصه هماهنگ کرده اند(اتومبیل های هوشمندو خط تولید هوشمند برندها …)؛ کسب و کارهایی که تبدیل به برند شده اند و هر روز هم بزرگتر شده و توسعه می یابند.

آنقدر نو و جذاب که حتی کپی کردن آن توسط کشورهای دیگر نیز ارزش جدید، شغل جدیدو درآمد ایجاد کرده است.  به عنوان مثال دیجی کالا نمونه ی وطنی آمازون در ایران است که خدمات فروش کالا دارد، رتبه شش بازدید در ایران و ۵۹۹ را در جهان دارد و ارزش آن حدود ۱۵۰ میلیون دلار است. سایت تخفیفان و نت برگ برای  تخفیف گروهی در رستوران ها  و مراکز تفریحی که ایده ی خود را از گروپان گرفته است.

مثال های فراوان دیگری همانند سایت آپارات با الگوگیری از یوتیوب که برای اشتراک ویدیو است و نزدیک ۴ میلیون در روز بازدید دارد. کافه بازار یک کپی از گوگل پلی ، دیوار و شیپورکه مزایده و فروش اجناس دست دوم است  تقریبا شبیه ای بی عمل می کند و یا اسنپ و تپسی سرویس تاکسی های اینترنتی نسبتا موفق در ایران که ملهم از شرکت حمل و نقل اوبر به عنوان بزرگترین شرکت حمل و نقل جهان است.

غرض از گفتن این مثال ها این است که جهان تشنه ی نوآوریست و هیچگاه هم سیر نمی شود. حتی کپی از الگوهای موفق هم برای اقتصاد کشورها بسیار مفید بوده است چه برسد به تولید انحصاری و  ویژه ی کالا یا خدمتی برجسته توسط یک کشور. نتیجتا تنها گزینه ی پیش رو فائق آمدن به مگا چالش نوآوری برای ورود و ماندن در اقتصاد جهانست.

فاطمه صفری

کارشناس ارشد ریاضی و فعال حوزه استارت آپ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *